مقدمه :

در دهه‌های اخیر، پروژه‌های بزرگ صنعتی در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی به یکی از پیچیده‌ترین و پرهزینه‌ترین انواع پروژه‌های مهندسی در جهان تبدیل شده‌اند. در ایران، با وجود ذخایر عظیم هیدروکربنی و برنامه‌های توسعه‌ای گسترده، پروژه‌های EPC همواره با چالش‌های چندوجهی روبرو بوده‌اند که شناخت و مدیریت آن‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت یا شکست پروژه دارد. تجربه دهه‌های اخیر نشان داده که بسیاری از تأخیرها، افزایش هزینه‌ها و حوادث جبران‌ناپذیر، نه از ضعف دانش فنی، بلکه از فقدان یک سیستم منسجم مدیریت ریسک سرچشمه گرفته‌اند. تحریم‌های بین‌المللی، نوسانات شدید ارزی، چالش‌های تأمین تجهیزات حیاتی، ریسک‌های HSE در محیط‌های عملیاتی پیچیده، و ضعف‌های ساختاری در قراردادهای EPC، مجموعه‌ای از تهدیدات هستند که بدون رویکرد پیش‌نگرانه و سیستماتیک، می‌توانند پروژه‌ای را از مسیر خارج کنند. این دوره تخصصی با الهام از درس‌های آموخته‌شده در پروژه‌های بزرگ کشور، از فازهای پارس جنوبی گرفته تا مجتمع‌های پتروشیمی، و با تکیه بر استانداردهای معتبر بین‌المللی نظیر ISO 31000 و PMI PMBOK طراحی شده است. هدف اصلی این نیست که صرفاً مفاهیم تئوریک منتقل شود؛ هدف آن است که متخصصان ایرانی بتوانند ابزارهای عملی مدیریت ریسک را در واقعیت پروژه‌های خود به‌کار گیرند. این دوره برای کسانی است که در میدان کار می‌کنند و با ریسک زندگی می‌کنند.

سرفصلهای دوره : 

ماژول ۱ : مبانی و چارچوب مدیریت ریسک در EPC   

 ۱-۱. تعاریف و مفاهیم پایه

۱-۲. چرخه حیات پروژه EPC و پنجره‌های ریسک

۱-۳. استانداردهای بین‌المللی

۱-۴. ماتریس ریسک (Risk Matrix)

ماژول ۲ — شناسایی ریسک در پروژه‌های EPC

۲-۱. تکنیک‌های شناسایی ریسک

۲-۲. ریسک‌های تأمین تجهیزات و تحریم

۲-۳. ریسک‌های مالی، قراردادی و ارزی

۲-۴. ریسک‌های مهندسی و طراحی

۲-۵. ریسک‌های HSE و ایمنی فرایند

۲-۶. ریسک‌های سایر دسته‌ها

ماژول ۳ — تحلیل کیفی ریسک

۳-۱. اصول تحلیل کیفی 

۳-۲. رتبه‌بندی و اولویت‌بندی ریسک

۳-۳. ابزار Bow-Tie Analysis

۳-۴. ابزار FMEA / FMECA

ماژول ۴ — تحلیل کمی ریسک

۴-۱. مقدمه‌ای بر تحلیل کمی

۴-۲. شبیه‌سازی Monte Carlo برای بودجه

۴-۳. شبیه‌سازی Monte Carlo برای زمان‌بندی

۴-۴. تحلیل HAZOP

۴-۵. ارزیابی ریسک مالی قراردادی

ماژول ۵ — استراتژی‌ها و برنامه پاسخ به ریسک

۵-۱. چهار استراتژی اصلی پاسخ

۵-۲. ابزارهای Transfer ریسک قراردادی

۵-۳. ابزارهای Treat ریسک فنی

۵-۴. برنامه پاسخ به ریسک‌های تحریم

۵-۵. تمرین کارگاهی

ماژول ۶ — پایش، کنترل و یکپارچه‌سازی ریسک

۶-۱. شاخص‌های عملکردی مدیریت ریسک (KPI/PI)      

۶-۲. Risk Register — ساختار و به‌روزرسانی

۶-۳. Risk Review Meeting

۶-۴. یکپارچه‌سازی ریسک با سیستم‌های EPC

۶-۵. Lessons Learned و بهبود مستمر

ماژول ۷ — کارگاه جامع  Case Study

موضوع کارگاه:  طراحی سیستم مدیریت ریسک برای یک پروژه   

پیش نیاز :

•         آشنایی با مفاهیم مدیریت پروژه

•         آشنایی مقدماتی با مفاهیم سازمانی پروژه های صنعتی

•         تجربه کاری مرتبط در حوزه مدیریت یا اجرای پروژه صنعتی   

قابلیتهای اکتسابی :

•         آشنایی با چارچوب جامع مدیریت ریسک بر اساس ISO 31000 و PMI PMBOK در پروژه‌های EPC  

•         شناسایی ریسک‌های بحرانی پروژه (تحریم، ارزی، HSE، مهندسی) را در مرحله Pre-FEED  

•         آشنایی با ابزارهای تحلیل کمی و کیفی (HAZOP، FMEA، Monte Carlo، Bow-Tie)  

•         تعریف شاخص‌های عملکردی (KPI/PI) برای پایش ریسک  

•         تعریف استراتژی‌های پاسخ مناسب (Transfer، Treat، Tolerate، Terminate) در قراردادهای EPC

مخاطبان :

•         مدیران ارشد و حامیان پروژه (Sponsors)

•         مدیران و اعضای دفتر مدیریت پروژه (PMO)

•         مدیران پروژه‌ها، طرح‌ها و پورتفولیو

•         مدیران و کارشناسان برنامه‌ریزی و کنترل پروژه

•         مدیران و کارشناسان تضمین کیفیت (QA) و سیستم‌ها و روش‌ها

•         هماهنگ کنندگان پروژه

•         کلیه علاقمندان به دانش مدیریت پروژه